TIJDSGEEST 2020

Honderd jaar later zijn we opnieuw in de jaren twintig beland.

 

Hoewel deze periode nog maar net begonnen is, weten we al dat ook ‘onze’ jaren twintig de boeken in zullen gaan als een periode van verandering; een tijd van een wereldwijde pandemie, klimaatverandering, politieke onrust en sociaal-maatschappelijke herijking.

 

Ook in onze tijd verandert er veel in de kunst. Net als de vernieuwers van toen, worden de kunstenaars van vandaag gedreven door groot engagement. Ze zijn begaan met een wankele wereld, bevragen de heersende machtsverhoudingen en proberen net als hun voorgangers te breken met bestaande tradities.

 

Modeontwerpers maken kleding waarin gender geen rol meer speelt. En ontwerpers onderzoeken hoe technische innovaties kunnen worden ingezet voor duurzaamheid

Covid-19: pandemie

“Ik heb acht dagen in het ziekenhuis gelegen, waarvan een week met zo’n zuurstofmasker. Op een gegeven moment moest ik naar de medium care omdat ze vonden dat het slecht ging. Ik had ook geen eetlust, waardoor ik te weinig at en steeds zwakker werd.”

‘"Door de ziekte was ik letterlijk afgesloten van alles en iedereen. Ik merkte dat mensen niet doorhadden wat voor eenzame ziekte corona eigenlijk is. In de media ging het toen vooral over ziekenhuisopnames en hoeveel mensen er overleden waren door het coronavirus. Dat jongeren ook erg ziek konden worden, werd naar mijn idee onderschat.’

Op 27 februari 2020 was de eerste coronabesmetting in Nederland gesignaleerd. Het virus heeft zich razendsnel verspreid en heeft ons als samenleving veel levens gekost. We hebben ons afgezonderd, opgesloten en onze perceptie van wat 'normaal' is, is compleet anders. De wereld zal moeten resetten.

Popmuziek van nu: smeltkroes

De popmuziek is het afgelopen decennium enorm geglobaliseerd en het jaar 2020 lijkt een soort eindpunt – of feestelijke finale – van dat proces. Er is een nieuw tijdperk aangebroken waar de regels weer veranderen. Reggaeton heeft onze aandacht gevangen en dat zie je terug in de hitlijsten van het afgelopen jaar. Hand in hand met de reggaeton trokken vanuit Afrika namelijk de afrobeats op. Zangers als Burna Boy, Bad Bunny en velen anderen zijn in een mum van tijd popsterren geworden.

 

Door de invloed van de radio werd jazzmuziek in de jaren '20 de populairste muziekstijl van toen. Nu, door de invloed van technologie als streamen op YouTube en Spotify is het bereik van artiesten enorm toegenomen. Muziek uit Zuid-Korea, China, Zuid-Afrika of Colombia is opvraagbaar met een muisklik. En succesvolle popliedjes die in Japan en Zuid-Korea miljoenen views krijgen, komen natuurlijk ook als trending bovendrijven bij YouTubekijkers in de Verenigde Staten of Europa. De ene klik genereert de andere. 

De genderloze look

Mode is een krachtig expressiemiddel bij veranderende verhoudingen in de samenleving op het punt van klasse, sociale status, leeftijd, sekse, gender en etniciteit, zowel in de jaren 1920 als 2020. De strijd voor genderfluïditeit en klasse-ongelijkheid die in de jaren 1920 door moedige pioniers in gang is gezet, is in het hedendaagse modelandschap verder ontwikkeld. 

 

Gender is geen kwestie meer voor de meeste modeontwerpers. Grote modehuizen en magazines worden door een jonge generatie ontwerpers onder druk gezet hun traditionele indelingen naar sekse en leeftijd los te laten, omdat de ontwerpen er niet meer aan beantwoorden. Deze nieuwe avant-garde schopt tegelijkertijd tegen de hiërarchie, economische systemen en ecologische vervuiling van het modesysteem. 

Werkkleding als statement

Het fabrieksarbeiders-pak is een statement geworden, veel modeontwerpers gebruiken het als uitgangspunt voor hun ontwerpen. Zo’n arbeiderspak geeft een genderneutrale look, dus zowel gemaakt voor mannen als voor vrouwen.

Waar de vrouwen uit 1920 overstapten van de gangbare korsetten naar wijdere (soms meer mannelijke) kleding met een ruim silhouet, nemen mannen van 2020 meer een typerende vrouwelijkheid over. Er wordt volop met kleding geëxperimenteerd als expressiemiddel van identiteit.

 

De ontwerpers doen hierover zelf geen dwingende uitspraken meer, maar reiken slechts tools aan waarmee de drager zelf in alle vrijheid hun eigen identiteit kan vormgeven.

BONNE-SUITS-Bonne-Reijn-Amsterdam-netherlands-tailoring-suit-up-fashion-european-daily-pap

De 'poor mans suit' door ontwerper Bonne Reijn. Wat valt je op aan dit pak?

Wereldlijke  schilderkunst

In de jaren 1920 stond het radicale experiment centraal. Honderd jaar later lijkt die zoektocht naar een nieuwe vormentaal een luxepositie. De generatie schilders van 2020 kan zich deze houding niet veroorloven.

De huidige wereld vraagt om ander werk, om een andere mentaliteit. Kunstenaars spreken zich nu uit over een geglobaliseerde wereld. Een wereld die, door klimaatcrisissen en een pandemie, net als in de jaren 1920 op zijn kop staat. De intimiteit van een dorp heeft plaatsgemaakt voor een wereldse blik. 

Neem een kijkje op de website van Esiri Erheriene-Essi: een kunstenaar die het verleden en het heden met elkaar verbindt. Zij probeert zich verhalen voor te stellen die menselijker en bevrijdender zijn dan de verhalen die ze kent uit de geschiedenis.  

Duurzaam leven

Hedendaagse ontwerpers houden zich veel bezig met onderwerpen als: de opwarming van de aarde, het grote tekort aan grondstoffen, smeltende ijskappen en nog veel meer.

 

Deze onderwerpen vragen om creatieve oplossingen. Daarom wordt er veel onderzoek gedaan naar nieuwe materialen en andere productieprocessen. Innovatie met glas en staal maken plaats voor experimenten met biomaterialen, 3D printen en digitale materialen.

 

De kracht van de natuur, die in de jaren 1920 gevierd werd door verschillende ontwerpers, keert anno 2020 in nieuwe vormen terug met een meer urgente ondertoon. De ontwerpers van nu zijn toekomstgericht: het veranderen en verbeteren van de wereld middels vormgeving. 

Neem een kijkje op de website van ontwerpers Klarenbeek & Dros. Dit ontwerpersduo doet onder andere onderzoek naar nieuwe materialen zoals algen om vaasjes en andere gebruiksvoorwerpen te produceren.